شیمی درمانی سرطان رحم یکی از روشهای موثر برای مقابله با این بیماری است. این روش به صورت مصرف قرصهای خوراکی یا تزریق وریدی داروهای شیمی درمانی انجام میشود. خستگی، تهوع و استفراغ، مشکلات گوارشی و پوستی، کاهش پلاکت و گلبولهای قرمز خون از جمله عوارض شیمی درمانی سرطان رحم هستند. دوره شیمی درمانی بسته به وضعیت بیمار، مرحله سرطان و نوع پاسخ بدن او به درمان طول میکشد.
شیمی درمانی سرطان رحم چیست؟
برای مقابله با سرطان رحم روشهای مختلفی وجود دارد که شیمی درمانی یکی از آنها است. در این روش، بیمار داروهای شیمی درمانی را به صورت خوراکی یا وریدی دریافت میکند. این داروهای قوی با ورود به جریان خون، به تمام نقاط بدن میرسند و هر نوع سلول سرطانی سر راهشان را از بین میبرند. معمولاً پزشکان برای اینکه از شیمی درمانی نتیجه بهتر و کاملتری بگیرند، آن را با روشهای دیگری مثل جراحی یا پرتودرمانی ترکیب میکنند. سرطان رحم هم درست مثل هر سرطان دیگری اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود، پاسخ خوبی به درمان میدهد.
زمان انجام شیمی درمانی سرطان رحم
اینکه شیمی درمانی چه زمانی انجام میشود، به عوامل مختلفی مثل نوع تومور، مرحله بیماری و وضعیت سلامتی خود فرد بستگی دارد. معمولاً این روش زمانی به کار گرفته میشود که سرطان رحم پیشرفته شده باشد یا پزشک بخواهد از عود مجدد آن جلوگیری کند. گاهی اوقات هم پزشک بعد از جراحی یا پرتودرمانی، برای اطمینان از نابودی کل سلولهای سرطانی، شیمی درمانی را به عنوان یک درمان مکمل تجویز میکند. در برخی موارد نیز هدف از انجام شیمی درمانی، کاهش اندازه تومور و بهبود کیفیت زندگی بیمار است.
شیمی درمانی سرطان رحم چگونه انجام میشود؟
شیمی درمانی یا به صورت وریدی انجام میشود یا مصرف داروهای خوراکی. قبل از هر کاری، پزشک آزمایشات لازم مثل آزمایش خون یا سی تی اسکن را تجویز میکند. سپس با توجه به وضعیت بیمار و مرحله بیماری، برنامه درمانی مناسبی که در بردارنده تعداد جلسات شیمی درمانی، انواع داروهای شیمی درمانی و فواصل بین جلسات است را تنظیم مینماید.
اگر لازم باشد که شیمی درمانی وریدی بیشتر از 1 جلسه انجام شود، احتمالاً پزشک پورت شیمی درمانی را نصب میکند. این پورت وسیله کوچکی است که لوله نازکی به آن وصل میشود. پورت زیر پوست کارگذاشته میشود تا تزریق داروها راحتتر انجام شود و لازم نباشد هر بار رگگیری شود. اگر هم شیمی درمانی خوراکی باشد، داروها با دستور مصرفشان به شکل خوراکی تجویز میشوند.
بیمار برای شیمی درمانی وریدی باید به بیمارستان یا کلینیک برود. هر جلسه شیمی درمانی بین نیم تا یک ساعت زمان میبرد. در هر جلسه، داروها از طریق پورت وارد رگ میشوند. بعد از چند جلسه نیز پزشک دوباره آزمایشاتی تجویز میکند تا بفهمد بدن بیمار به درمان چه پاسخی داده و آیا سلولهای سرطانی از بین رفتهاند یا نه.
طول دوره شیمی درمانی سرطان رحم
شیمی درمانی به صورت دورهای انجام میشود. به هر دوره یک سیکل یا چرخه میگویند و هر چرخه معمولاً بین 3 تا 4 هفته طول میکشد. در طول درمان، بین روزهای دریافت دارو وقفه ایجاد میشود تا بدن بیمار استراحت کند. اینکه هر بیمار به چند چرخه شیمی درمانی نیاز دارد را پزشک بر اساس وضعیت او و مرحله پیشرفت بیماریاش تشخیص میدهد. معمولاً 3 تا 6 ماه لازم است که سرطان رحم با این روش کنترل و درمان شود؛ اما باز هم همه چیز به تشخیص پزشک و واکنش بیمار به درمان بستگی دارد. به طور کلی تا زمانی که پزشک از توقف رشد سلولهای سرطانی و کاهش خطر عود مجدد بیماری مطمئن شود، شیمی درمانی را ادامه میدهد.
عوارض شیمی درمانی سرطان رحم
شیمی درمانی یک درمان سیستمیک است؛ یعنی داروهای آن به محض ورود به جریان خون، داخل کل بدن پخش میشود. قاعدتاً این اتفاق باعث میشود در کنار نابودی سلولهای سرطانی، بعضی از سلولهای سالم بدن هم از بین بروند. این مسأله عوارض جانبی خاصی ایجاد میکند. دلیل اصلی خیلی از عوارض جانبی داروهای شیمی درمانی همین تخریب ناخواسته سلولهای سالم است. به طور کلی عوارض شیمی درمانی عبارتند از:
- ریزش مو
- خستگی
- تهوع و استفراغ
- زخمهای دهانی
- اسهال یا یبوست
- کاهش گلبولهای سفید
- پایین آمدن پلاکت خون
- بی اشتهایی
- سرگیجه
- عفونت
- خونریزی
- سوزن سوزن شدن یا بی حسی دست و پا
- خشکی، تیرگی یا تاول زدن پوست
با رعایت برخی موارد مثل رژیم غذایی شیمی درمانی میتوانید عوارضی مثل تهوع و استفراغ کم کنید. مصرف داروهای ضد تهوع با دستور پزشک هم به این کار کمک میکند. استراحت کافی نیز جلوی احساس خستگی را میگیرد. از آنجایی که شیمی درمانی سیستم ایمنی بدن را ضعیف میکند، باید بهداشت فردی را به شدت رعایت کنید تا دچار عفونت نشوید. مراقبتهای پوستی و مصرف مکملها هم برای کاهش مشکلات پوست و مو در این دوران مفیدند.
سوالات متداول شیمی درمانی سرطان رحم
آیا در طول بارداری هم میتوان سرطان رحم را با شیمی درمانی درمان کرد؟
اگر پزشک صلاح بداند که مادر باردار باید تحت شیمی درمانی قرار بگیرد این کار بعد از 3 ماهه اول بارداری انجام میشود. در این زمان اندامهای جنین به طور کامل رشد کردهاند و شیمی درمانی آسیب جدی به جنین نمیزند.
آیا شیمی درمانی باعث یائسگی میشود؟
متاسفانه بله. بسته به دوز داروها و طول مدت شیمی درمانی، بعضی خانمها دچار یائسگی دائمی میشوند. ولی برخی دیگر یائسگیشان موقت است و بعد از اتمام شیمی درمانی دوباره پریود میشوند.
آیا بعد از شیمی درمانی میتوان باردار شد؟
این مورد به روش درمان سرطان رحم بستگی دارد. اگر به جز شیمی درمانی از جراحی هیسترکتومی هم برای درمان استفاده شود و رحم برداشته شود امکان بارداری طبیعی وجود ندارد. اما اگر رحم و تخمدانها سالم بمانند خانمها میتوانند باردار شوند.
نتیجه گیری
شیمی درمانی به صورت دورهای انجام میشود و هر دوره حدود 1 ماه طول میکشد. خیلی اوقات پزشکان برای اثربخشی هر چه بیشتر شیمی درمانی، آن را با جراحی یا پرتودرمانی ترکیب میکنند. به جز عوارضی مثل ریزش مو، تهوع و بی اشتهایی، شیمی درمانی باعث یائسگی خانمها هم میشود که گاهی اوقات موقت و بعضی وقتها دائمی است. بسیار مهم است که سرطان رحم و هر نوع سرطان دیگر در مراحل اولیه تشخیص و درمان شود تا پیشرفت نکند.