براکی تراپی یکی از روش های پیشرفته در درمان انواع خاصی از سرطان ها است که به عنوان نوعی پرتو درمانی داخلی شناخته می شود. در این روش، منبع تابش مستقیما در داخل یا نزدیکی تومور قرار می گیرد تا سلول های سرطانی با دقت بیشتری هدف قرار گیرند و آسیب به بافت های سالم اطراف کاهش یابد. متخصص انکولوژی با در نظر گرفتن نوع سرطان، محل آن و شرایط عمومی بیمار، تصمیم می گیرد که آیا براکی تراپی گزینه مناسبی برای درمان است یا خیر. این روش در برخی موارد می تواند جایگزین موثری برای جراحی یا پرتو درمانی خارجی باشد.
براکی تراپی چیست؟
براکی تراپی نوعی پرتو درمانی داخلی است که در آن منابع کوچک رادیو اکتیو در داخل بدن و نزدیک توده سرطانی قرار داده می شوند. به این منابع «چشمه» یا «سورس» اشعه گفته می شود و اشکال مختلفی مانند دانه، سیم یا دیسک دارند. این چشمه ها اشعه را مستقیما به توده سرطانی می تابانند و در نتیجه، بافت های سالم اطراف، اشعه کمتری دریافت می کنند.
میزان دوز اشعه مورد نیاز برای هر بیمار با توجه به نوع سرطان توسط پزشک تعیین می شود. مدت زمان باقی ماندن چشمه نیز متفاوت است، ممکن است فقط چند دقیقه تا چند روز داخل بدن بماند. در برخی موارد، چشمه به صورت دائمی در بدن باقی می ماند و پس از چند هفته یا ماه، دیگر اشعه ای از آن ساطع نمی شود.
انواع روش های درمان با براکی تراپی
تجربه بیمار در طول براکی تراپی بسته به نوع درمان متفاوت است. این روش ممکن است با دوز بالا در مدت زمان کوتاه، با دوز پایین طی چند روز، یا به صورت دائمی در بدن انجام شود.
براکی تراپی با دوز بالا
براکی تراپی با دوز بالا یک روش سرپایی است که جلسات درمان آن کوتاه بوده و نیازی به بستری در بیمارستان ندارد. در این روش، مواد رادیو اکتیو برای حدود 20 دقیقه داخل بدن قرار می گیرند و ممکن است درمان طی چند روز یا هفته تکرار شود.
بیمار روی تخت دراز می کشد و لوله یا سوزن هایی برای هدایت اشعه به داخل بدن قرار داده می شود، اما در طول درمان دردی احساس نمی شود. پس از پایان جلسه، منبع اشعه خارج می شود و بیمار می تواند فعالیت های روزمره خود را بدون محدودیت ادامه دهد.
بیشتر بخوانید: درمان سرطان با روش IMRT
براکی تراپی با دوز پایین
در براکی تراپی با دوز پایین، اشعه به تدریج و طی چند ساعت تا چند روز آزاد می شود و بیمار باید در این مدت در بیمارستان بستری باشد. ممکن است دستگاه براکی تراپی در حین یک جراحی و با بیهوشی یا بی حسی در بدن قرار داده شود. از آنجایی که ماده رادیو اکتیو تا چند روز در بدن باقی می ماند، توصیه می شود تماس نزدیک با دیگران، به ویژه کودکان و زنان باردار، محدود شود.
براکی تراپی دائمی
در برخی موارد مانند درمان سرطان پروستات، مواد رادیو اکتیو به صورت دائمی و با کمک دست یا تصویر برداری هایی مانند اولتراسوند و سی تی اسکن در بدن قرار داده می شوند. ممکن است بیمار هنگام جای گذاری احساس ناخوشایندی داشته باشد که معمولا به زودی برطرف می شود.
در مراحل ابتدایی، اشعه با دوز پایین از ناحیه درمان ساطع می شود و معمولا نیازی به محدود کردن ارتباط با دیگران نیست. با این حال، گاهی توصیه می شود برای مدت کوتاهی تماس با زنان باردار یا کودکان محدود شود.
کدام سرطان ها نیاز به براکی تراپی دارند؟
براکی تراپی یکی از روش های موثر درمانی برای سرطان های مختلف است که بسته به نوع و محل سرطان، کاربرد های متفاوتی دارد.
سرطان پروستات
براکی تراپی به عنوان یکی از گزینه های درمانی موثر برای سرطان موضعی پروستات شناخته شده است. در این روش، دانه های رادیو اکتیو به داخل غده پروستات کاشته می شوند و طی چند ماه پرتو های هدفمند آزاد می کنند. این اشعه ها سلول های سرطانی را تخریب می کنند در حالی که بافت های سالم اطراف حفظ می شوند.
سرطان های زنان
براکی تراپی برای درمان سرطان های دهانه رحم، آندومتر و واژن کاربرد دارد و با رساندن دقیق اشعه به بستر تومور، احتمال عود بیماری را کاهش می دهد. این روش موجب می شود درمان با دقت بالا انجام شده و نتایج بهتری حاصل شود. همچنین آسیب به بافت های سالم اطراف تا حد زیادی کاهش می یابد.
سرطان پستان
در برخی موارد سرطان سینه، براکی تراپی به عنوان بخشی از درمان حفظ پستان استفاده می شود. در این روش، یک بالون یا کاتتر تخصصی داخل حفره جراحی قرار می گیرد تا اشعه ها مستقیما به محل مورد نظر ارسال شوند. این کار باعث می شود سلول های سرطانی تخریب شده و بافت سالم سینه کمتر آسیب ببیند.
بیشتر بخوانید: رادیوتراپی سرطان سینه
سرطان های سر و گردن
براکی تراپی ممکن است برای درمان برخی سرطان های ناحیه سر و گردن به کار رود. این روش مزیت مهم حفظ ساختارهای حیاتی مانند غدد بزاقی را دارد و در عین حال تومور را به طور موثر تحت درمان قرار می دهد. با دقت بالا، آسیب به بافت های سالم اطراف کاهش می یابد.
سرطان پوست
براکی تراپی سطحی برای درمان سرطان های پوست از جمله کارسینوم سلول بازال و سلول سنگفرشی استفاده می شود. در این روش، منبع رادیو اکتیو به طور مستقیم روی ضایعه پوستی قرار می گیرد. این باعث می شود اشعه فقط به ناحیه مورد نظر برسد و کمترین آسیب به بافت های سالم اطراف وارد شود.
مزایای براکی تراپی چیست؟
براکی تراپی مزایای زیادی دارد، از جمله درمان دقیق که پرتو را مستقیما روی تومور متمرکز می کند و آسیب به بافت های سالم اطراف را کاهش می دهد. همچنین مدت درمان کوتاه تر است و بیماران معمولا ناراحتی کمتری دارند و سریع تر به زندگی عادی باز می گردند.
این روش امکان ارسال دوز بالای اشعه به صورت موضعی را فراهم می کند و باعث بهبود کنترل تومور می شود. تیم پزشکی با مشارکت بیمار بهترین برنامه درمانی را انتخاب می کند. البته کاربرد براکی تراپی به نوع و مرحله سرطان و شرایط فردی بستگی دارد و باید با پزشک درباره مزایا و خطرات آن مشورت کرد.
عوارض براکی تراپی برای اطرافیان
وقتی تصمیم به درمان می گیرید، طبیعی است که به دنبال روشی ایمن و موثر برای مبارزه با سرطان باشید. براکی تراپی یکی از این روش های قدرتمند است که با دقت بالا تومور را هدف قرار می دهد و بافت های اطراف را محافظت می کند. این یعنی خطر کمی برای خانواده و عزیزانتان وجود دارد، اما رعایت نکات ایمنی همیشه مهم است.
در براکی تراپی با دوز بالا (HDR)، مواد رادیو اکتیو پس از درمان از بدن خارج می شوند و خطری برای اطرافیان ایجاد نمی شود. اما در روش های دوز پایین (LDR) یا ایمپلنت های دائمی، ممکن است تا مدت محدودی تشعشع خفیفی وجود داشته باشد که با رعایت چند نکته ساده می توان از خطر احتمالی جلوگیری کرد.
نتیجه گیری
براکی تراپی روشی دقیق و موثر برای درمان انواع سرطان ها است که با حداقل آسیب به بافت های سالم، نتایج قابل توجهی ارائه می دهد. انتخاب این روش درمانی در بیمارستان سلامت فردا با همراهی تیم متخصص، بهترین مراقبت و پشتیبانی را برای بیماران تضمین می کند. با اعتماد به تجربه و دانش این مجموعه، می توانید با اطمینان مسیر درمان خود را پیش ببرید.
سوالات متداول
مراقبت های پس از براکی تراپی چیست؟
پس از براکی تراپی، انجام اسکن های لازم و استراحت کافی بسیار مهم است، زیرا این روش ممکن است بدن را درگیر کند و نیاز به بررسی دقیق شرایط بیمار دارد.
عوارض براکی تراپی چیست؟
عوارض جانبی براکی تراپی ممکن است شامل تورم، کبودی، خونریزی یا درد در ناحیه درمان شده باشد.
منظور از نفس تنگی پس از براکی تراپی چیست؟
پس از براکی تراپی حنجره، ممکن است نفس تنگی ایجاد شود که معمولا قابل تحمل است اما شدت آن در هر فرد متفاوت خواهد بود.